02.11.2026
Rusya’nın Novaya Gazeta gazetesi faaliyetlerini durduruyor. Yayın kurulu, 9 Kasım’da Moskova’nın merkezindeki ofisini boşaltmayı, sunucularını kapatmayı ve son sayısını yayımlamayı planlıyor. Gazeteciler bu kararı 30 Ekim’de, "Bizi öldürdüler" başlıklı bir açıklamayla duyurdu.
Açıklamada Rusya makamlarının ve güvenlik servislerinin baskıları, gazetenin binasından tahliye edilmesi ve okurların bağış yapmasını sağlayan sistemin engellenmesi gerekçe gösterildi.
Yayın kurulunun yayımladığı bir videoda gazeteciler, 30 yılı aşkın çalışmalarının ardından "sokağa atıldıklarını", hiçbir geçim kaynaklarının kalmadığını ve sürekli baskı tehdidi altında bulunduklarını belirtiyor. Açıklamanın yazarları ayrıca mesleki faaliyetleri nedeniyle öldürülen meslektaşlarını andı: İgor Domnikov, Yuri Şçekoçihin, Anna Politkovskaya, Stanislav Markelov, Anastasiya Baburova ve Natalya Estemirova.
Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"Çatışmaların başlamasından bu yana biz de diğer bütün gazeteciler gibi susturulduk. Savaşın neredeyse beş yılı boyunca, güvenlik servisleri tarafından tamamen kuşatılmış bir ortamda çalışmayı sürdürmeyi başardık. Ancak artık her şey sona erdi. Kendimizi bir 'ölüm bölgesinde' bulduk."
Yayın kurulu, bağış sisteminin devre dışı bırakılmasının tahliye bildiriminin kendilerine ulaşmasıyla aynı zamana denk geldiğine özellikle dikkat çekti. Bu sistem, okurların gazeteye katkıda bulunmasının başlıca yollarından biriydi ve son yıllarda gazetenin temel finansman kaynaklarından birini oluşturuyordu. Genel yayın yönetmeni Sergey Sokolov, RBC'ye verdiği röportajda ödeme işlemlerini gerçekleştiren şirketlerin, kendi iç kurumsal politikalarını gerekçe göstererek işlemlere aracılık etmeyi reddettiğini açıkladı.
Video şu sözlerle sona eriyor:
"Ancak son sayı yayımlanacak."
Novaya Gazeta, eski Sovyetler Birliği Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov’un desteğiyle 1993 yılında kuruldu. Gazetenin ilk sayısı 1 Nisan’da 100 bin tirajla yayımlandı. Yayın, yolsuzluk, insan hakları ihlalleri ve Rusya makamlarının faaliyetlerine ilişkin araştırmacı gazetecilik çalışmalarıyla tanınarak Rusya’nın en önemli bağımsız medya kuruluşlarından biri hâline geldi. Genel yayın yönetmeni Dmitri Muratov, 2021 yılında Filipinli gazeteci Maria Ressa ile birlikte Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü.
Faaliyet gösterdiği yıllar boyunca yayın kurulu, gazetecilerine yönelik tehdit ve saldırılarla sık sık karşı karşıya kaldı. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalinin başlamasının ardından bu baskılar önemli ölçüde arttı.
Rusya’nın Ukrayna’yı geniş çaplı işgalinin başlamasının ardından yayın kurulu üzerindeki baskılar giderek ağırlaştı. Gazete, 28 Mart 2022’de Rusya Federal Medya Denetleme Kurumu Roskomnadzor’dan aldığı ikinci uyarının ardından yayınına ara verdiğini duyurdu. Aynı yılın eylül ayında Moskova Basmannıy Bölge Mahkemesi, gazetenin basılı yayın tescilini iptal etti ve Novaya Gazeta'nın internet siteleri engellendi. Bunun ardından yayın kurulu, 999 tirajlı Novaya Gazeta. Zhurnal (Novaya Gazeta. Dergi) adlı yayını çıkarmaya başladı.
4 Eylül 2026’da Rusya Adalet Bakanlığı, internet yayını Novaya Gazeta'yı “yabancı ajanlar” siciline ekledi. Nisan ayında, kişisel verilerin hukuka aykırı kullanıldığı iddiasıyla yürütülen bir soruşturma kapsamında gazetenin merkezinde arama yapıldı. Ekim ayında ise gazetecilerin, yayının 29 yıldır faaliyet gösterdiği Potapovski Sokağı’ndaki ofisten tahliye edildiği ortaya çıktı. Bu durum, gazeteci ve insan hakları savunucusu Anna Politkovskaya’ya adanmış müzenin de kapatılmasını gerektiriyor. Müze, Politkovskaya’nın bir dönem kullandığı eski çalışma odasında bulunuyordu.
İkinci Rusya-Çeçenistan Savaşı sırasında gazete, Çeçenistan'daki olayları istikrarlı biçimde haberleştiren az sayıdaki büyük Rus medya kuruluşundan biri oldu. Sivillerin öldürülmesi, işkence, kaçırılmalar ve güvenlik güçleri tarafından işlenen diğer suçları kamuoyuna duyurdu.
İşte bunlar, 7 Ekim 2006'da Moskova'da öldürülen Anna Politkovskaya'nın haberlerinde ele aldığı konulardı.
Politkovskaya, o dönemde Rus güçlerinin kontrolü altında bulunan Çeçenistan'a defalarca gitti. Rus ordusunun elinde mağdur olan insanların tanıklıklarını belgelemek ve yetkililerin kamuoyundan gizlemeyi tercih ettiği suçları açığa çıkarmak için çalıştı. Çeçenistan'dan gönderdiği haberler, gazetenin en önemli çalışmalarından bazıları hâline geldi. Politkovskaya ise bağımsız gazeteciliğin ve Rusya'da insan hakları mücadelesinin sembollerinden biri oldu.
Politkovskaya'nın öldürülmesinin ardından, Çeçenistan'daki insan hakları merkezi Memorial'ın çalışanlarından Natalya Estemirova, Rusya-Çeçenistan savaşları hakkında Novaya Gazeta için yazmayı sürdürdü. Güvenlik güçlerinin uyguladığı ihlalleri ve cumhuriyetteki insan hakları ihlallerini belgeledi. Estemirova, 15 Temmuz 2009'da öldürüldü.
Meduza, gazetenin kapanışını haberleştirerek gazetecilerin, yazarların ve kültür dünyasından isimlerin tepkilerini bir araya getirdi.
Gazeteci Ksenia Sobçak, kapanışı Rus toplumu açısından ağır bir darbe olarak nitelendirdi ve bunun gerçekten yaşandığına inanmakta zorlandığını söyledi.
Sobçak şöyle yazdı:
“Novaya Gazeta'nın kapatılması insanın içine indirilen bir yumruk gibi. Buna inanmak istemiyorum ama inanmak zorundayım.”
Sobçak ayrıca bir gün gazetenin hem medya dünyasına hem de Çistıye Prudı'daki ofisine geri dönebilmesini umduğunu ifade etti.
Yazar Boris Akunin, Rusya sınırları içerisinde bağımsız bir basın faaliyet göstermeye devam ettiği sürece ülkenin totaliter bir devlet olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceğine ilişkin geçmişte yapılan bir tartışmayı hatırlattı. Akunin, Novaya Gazeta'nın varlığının çoğu zaman bu sınıflandırmaya karşı bir argüman olarak gösterildiğini belirtti.
Akunin şu değerlendirmede bulundu:
“Rusya'dayken, güvenli bir mesafeden değil, ülkenin içindeyken cesaret ve onurla hareket eden insanlar büyük bir saygıyı hak ediyor.”
Edebiyat eleştirmeni Galina Yuzefovich ise gazetenin ayrılışını, insanların ülkede neler olup bittiğini anlamalarına yardımcı olan hayati bir işaret noktasının, bir deniz fenerinin kaybedilmesine benzetti.
Şöyle yazdı:
“Bir başka işaret noktası daha; yalnızca bir işaret değil, gerçek bir dönüm noktası, parlak ve görkemli bir deniz feneri, bulanık bir selin sularına kapılıp gitti. Sevgili meslektaşlarım, teşekkür ederim. Her şey için teşekkür ederim. Sizden daha iyisi hiçbir zaman olmadı, şimdi de yok ve gelecekte olup olmayacağı da hiç belli değil.”
Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütü de Novaya Gazeta'nın kapanmasına ilişkin açıklama yaptı.
Örgütün Genel Direktörü Thibaut Brutin, yayının 30 yılı aşkın süredir Rus makamlarının saldırılarına maruz kaldığını, buna rağmen çalışmalarını sürdürerek dünyanın dört bir yanındaki ülkelerde gazeteciler için örnek teşkil ettiğini belirtti.
RSF Başkanı açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Her şeyden önce Novaya Gazeta, özgür gazeteciliğin temel sembolüydü ve öyle kalmaya devam edecek: Bağımsız, sorgulayıcı ve çoğulculuk ilkesine dayanan bir gazetecilik. Dünyanın dört bir yanındaki pek çok meslektaşımız için bir model oldu.”
Brutin, gazetenin kapanmasının gazetecilere ilham verme gücünü azaltmayacağını da sözlerine ekledi.
RSF Genel Direktörü açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Biz Novaya Gazeta'yız. Ve bizden çok var.”
Kaynak: https://newdosh.media/en/news/nas-ubili-gazeta-v-kotoroj-rabotala-anna-politkovskaa-obavila-o-vynuzdennom-zakrytii
