03.09.2021
Ünlü insan hakları savunucusu Çeçen Natalya Estemirova'nın öldürülmesinden 12 yıl sonra, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nihayet cinayet davasındaki şikayeti değerlendirdi. Bu şikayet 2011'den beri Strazburg Mahkemesi'ndedir.
AİHM, Estemirova cinayetiyle ilgili soruşturmayı etkisiz buldu
Yayınlanan mahkeme kararı oldukça tuhaf ve cinayet davasını açık bırakıyor. Bu nedenle, yargıçlar kararlarında, Rus makamlarının, adli prosedürün ağır ihlali olarak, ceza davasına ilişkin önemli miktarda materyali temin etmediğine dikkat çekti. Aynı zamanda mahkeme, davada doğrudan kanıt bulunmadığını öne sürerek, adam kaçırma ve cinayetten Rusya'yı sorumlu tutmayı reddetti.
Aynı zamanda mahkeme, haklı olarak Rusya'nın cinayetle ilgili uygun bir soruşturma yürütmediğini ve olaya karışanları tespit etmek ve cezalandırmak için belirleyici adımlar atmadığına dikkat çekti.
Rus tarafının davadaki belgelerin sadece bir kısmını temin ettiği ortaya çıktı ve bu temelde, davayı tam olarak inceleme fırsatı olmadan, mahkeme, devletin müdahil olmadığı sonucuna mı vardı? Peki mahkemeden gizlenen belgelerin, cinayete devlet görevlilerinin katılımı hakkında bilgi içermediğinden nasıl emin olunur?
Natalya'nın öldürülmesine ilişkin ceza davası henüz kapanmadı, ancak ne insan hakları savunucusunun ailesi, ne de avukatları 12 yıl boyunca dosya içeriğine erişim sağlayamadı. Bu içerikler gizlendi.
2011 yılında, Rusya Soruşturma Komitesi, Natalia cinayetinin, Çeçen direnişinin bir üyesi olan Alkhazur Bashaev tarafından işlendiği sonucuna vardı. Bashaev'in kendisi de o sırada öldürülmüş olarak listelendi. Natalia'nın meslektaşları elbette bu tür sonuçlara katılmadılar ve aynı yıl bu sonuçların tutarsızlığını kanıtlayan özel bir rapor yayınladılar. Buna göre, Bashaev'in cinayete karıştığını gösteren tüm deliller, yerel İçişleri Bakanlığı'nın yönlendirmesi üzerine soruşturma tarafından türetildi. İnsan hakları aktivistleri, "kanıt"ın tahrif edildiğine dair işaretlere dikkat çekti. Ve aynı insan hakları savunucularına karşı gülünç suçlamalarla açılan ceza davalarının sayısından nasıl kanıt üretildiğini iyi anlıyoruz. Özellikle Bashaev gibi bir ölü söz konusu olduğunda, Çeçen İçişleri Bakanlığı çalışanlarının kanıtları değiştirmesi, uyuşturucu veya silah yerleştirmesi hiç de zor değil, değil mi?
Genel olarak, Natalya'nın öldürülmesi, Çeçenya'daki durumun geçmişteki ve günümüzdeki gelişimi bağlamında değerlendirilmelidir. Böylece cinayetin nedenleri Rus gerçeklerini gerçekten anlamayanlar için bile netleşir ve olası siparişçiler muhtemelen devletin katılımı olmadan yapamazdı.
Natalya ne yaptı? Rus güvenlik güçlerinin çalışanları ve yerel meslektaşları tarafından yerel sakinlerin yasadışı olarak kaçırılması, işkence görmesi ve öldürülmesine ilişkin gerçekleri kaydedip kamuoyuna açıkladı.
Hukuka aykırı adam kaçırma, işkence ve cinayetlerin açığa çıkarılması, bu suçları işleyenler ve emir verenler dışında kimi rahatsız eder?
Natalya'yı tehdit eden ve insan hakları savunucularına terörist diyen kim? Bence soruşturma da cinayetin arkasında kimin olduğunu gayet iyi biliyor. Davanın gizli tutulmasının ve cinayetin henüz soruşturulmamasının nedeninin bu olduğunu söylemeye cesaret ediyorum.
Natasha'nın Grozni'de öldürülmesinden bir aydan kısa bir süre sonra, kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Save the Generation başkanı Zarema Sadulayeva ve kocası Alik Dzhabrailov ofislerinden kaçırıldı. Natasha gibi onlar da vuruldu. Zarema'nın hamile olduğunu söylüyorlar, bu yüzden katiller üç kişiyi öldürdü.
Ve sonraki yıllarda Natasha'nın davasını takip eden insan hakları savunucularının yetkililer tarafından defalarca tehdit edilmesi gerçeği, onları öldürmekle kimin ilgilendiğinin canlı bir örneği değil mi?
Önce Natalia, Zarema ve kocasını öldürdüler, sonra Çeçenya'daki ilk savaştan bu yana çalışan tüm eski nesil insan hakları savunucularından pratik olarak kurtuldular, ardından Rusya, Rusya Federasyonu'nun kendisinden bile önce ortaya çıkan Memorial'ı yabancı bir ülke ajanı olarak kabul etti. Çeçen üst düzey yetkililer açıkça düşman olarak adlandırdılar. Ve son olarak, 2018'de Natalia'nın meslektaşı Oyuba Titiev uyuşturucuyla suçlandı ve parmaklıkların arkasına kondu .
Bu arada, cinayetinden önce Natalya, Kurchaloyevsky bölgesinin bir sakininin yerel milisler tarafından kaçırılması ve infazı hakkında halka bilgi verdi. Natalya'nın öldürülmesinden 9 yıl sonra, aynı güvenlik birimi Titiev'i gözaltına aldı.
Natasha şüphesiz sadece Çeçenya'nın değil, tüm Rusya'nın kahramanıdır. O küresel bir kişiliktir. Ne yazık ki Rusya'da mevcut rejimde cinayeti çözülmeyecek ve bu suça karışanların isimleri açıklanmayacak.
