24.01.2022
Uluslararası Af Örgütü, Çeçen lider Ramzan Kadırov'un sosyal medya üzerinden yaptığı suçlama ve ölüm tehditleri sonrasında Çeçen yetkilileri eleştirenlere yönelik zulme son vermek ve insan hakları savunucusu Abubakar Yangulbayev'in annesi Zarema Musaeva'nın derhal serbest bırakılmasını sağlamak için Rus federal makamlarının acilen müdahale etmesi gerektiğini söyledi.
20 Ocak'ta, en az yedi silahlı adam, Zarema Musaeva'nın Nizhnii Novgorod'da (Orta Rusya) emekli federal yargıç olan kocası Saydi Yangulbayev ile paylaştığı daireye girdi. Adamlar Çeçence konuşuyordu ve içlerinden biri kendisini Çeçen İçişleri Bakanlığı üyesi olarak tanıttı. Oğlu bir insan hakları avukatı olan Zarema Musaeva, Çeçenya'ya kadar götürüldü ve polis tarafından gözaltına alındı. Daha sonra “küçük holiganlık” suçlamasıyla 15 gün hapis cezası aldığı ortaya çıktı.
Ertesi gün Ramzan Kadırov, Telegram kanalında Yangulbayev'in ailesinin Çeçenlerin onurunu “derinden incittikleri” için “hapishanede veya yeraltında bir yer beklediğini” ve aile üyelerinin “artık hayatın tadını çıkararak özgürce yürüyemeyeceklerini” belirterek açık bir ölüm tehdidi yayınladı.
Uluslararası Af Örgütü Doğu Avrupa ve Orta Asya Direktörü Marie Struthers “Abubakar Yangulbayev'e, ailesine ve Çeçen makamlarını eleştiren diğer kişilere yönelik bu utanç verici zulüm kampanyası tüm sınırları aştı. Muhaliflere ve aile üyelerine yönelik bu kötü muamele devam ederse, federal yetkililerin ya bölgesel yetkililerin eylemleri üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı ya da bu kanunsuzluğun suç ortağı oldukları sonucuna varmak zorunda kalacağız” dedi.
Davetsiz misafirler Zarema'ya, kocasına ve kızı Aliya'ya, ayrıca dairede yanlarında bulunan avukatlarına ve İşkenceye Karşı STK Komitesi üyelerine karşı fiziksel güç kullandılar.
Saydi Yangulbayev ve küçük kızı Aliya daha sonra misilleme korkusuyla Rusya'yı terk etti. 23 Ocak'ta Abubakar Yangulbayev, Çeçenya'daki akrabalarından en az 15'inin polis tarafından kaçırılmış ve keyfi olarak gözaltına alınmış olabileceğini bildirdi. Ailesinden iki kişi daha geçen Aralık ayından bu yana gözaltında tutuluyor.
23 Ocak'ta Ramzan Kadırov, bu kez İşkenceye Karşı Komite Başkanı ve Cumhurbaşkanlığı İnsan Hakları Konseyi üyesi Igor Kalyapin'e ve Novaya Gazeta araştırmacı gazetecisi Elena Milashina'ya yönelik yeni tehditlerde bulundu ve onları “terörist ve teröristlerin suç ortakları” olarak nitelendirerek federal yetkilileri onları hapse atmaya çağırdı. Oysa her ikisi de Çeçen liderliğini defalarca eleştiren ve bölgede işlenen ağır ihlalleri ifşa eden açık sözlü insan hakları savunucuları.
Arka Plan
Aralık 2021'in sonunda, Çeçen makamlarını eleştiren beş kişinin düzinelerce akrabası Çeçenya'da kaçırıldı. Gözaltına alınanlar arasında avukat Abubakar Yangulbayev'in akrabaları da vardı. Avukatın kendisi de Pyatigorsk'ta (Kuzey Kafkasya) gözaltına alındı, ancak sorgudan sonra serbest bırakıldı. Ona göre, kendisine “terörizmi haklı çıkarma” (Rusya Ceza Kanunu'nun 205.2. Maddesi) ile ilgili bir ceza davasında tanık statüsü verildi. Bu davanın detayları bilinmiyor.
Çeçen yetkililer, Abubakar Yangulbayev'i, Çeçenya Başkanı Ramzan Kadırov da dahil olmak üzere Çeçen yetkilileri eleştiren Telegram kanalı 1Adat'ın yayınlarıyla bağlantılı olarak sorguladı. 2020'de bu kanalın moderatörü olan 19 yaşındaki Salman Tepsurkaev, Çeçen kolluk kuvvetleri olduğuna inanılan kimliği belirsiz kişiler tarafından kaçırıldı - daha sonra internette kendini işkenceye maruz bıraktığı bir video yayınlandı. O zamandan beri akıbeti ve nerede olduğu hakkında hiçbir haber yok. Ekim 2021'de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, başvuranın keyfi gözaltı, işkence ve diğer kötü muamelelerinden ve bu iddiaların soruşturulmamasından Rus makamlarının sorumlu olduğuna karar verdi.
Uluslararası Af Örgütü, Salman Tepsurkaev'in kaçırılmasıyla ilgili soruşturma açılması için kampanya yürütüyor. Ocak 2022'nin başlarında örgüt, diğer uluslararası insan hakları gruplarıyla birlikte, Rus makamlarından Çeçen Cumhuriyeti liderliğini eleştirenlerin akrabalarına karşı baskıyı durdurmak için önlemler almasını talep etti.
Kaynak: https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/01/russia-federal-authorities-must-ensure-the-release-of-zarema-musaeva-and-stop-intimidation-against-ramzan-kadyrovs-critics/
